پاسخ کوتاه
اسکنر داخل دهانی دستگاهی دستی با یک دوربین کوچک است که با نور، تصاویر زیادی از دندانها و لثه می‌گیرد و نرم‌افزار آن‌ها را هم‌زمان به یک مدل سه‌بعدی دیجیتال تبدیل میکند. این روش به ماده قالبگیری نیاز ندارد، اشعه ایکس ندارد و برای بیشتر بیماران راحت‌تر از قالب سنتی است. مدل دیجیتال برای طراحی و ساخت روکش، لمینت، روکش روی ایمپلنت، نایتگارد و ارتودنسی شفاف استفاده میشود.
- بدون خمیر قالبگیری و بدون اشعه
- مدل سه‌بعدی همان لحظه روی مانیتور دیده میشود
- برای اکثر بیماران راحت‌تر و سریع‌تر از قالب سنتی
اسکنر داخل دهانی چگونه کار میکند؟
سر اسکنر که اندازه‌ای کمی بزرگ‌تر از یک مسواک برقی دارد، آرام روی سطح دندانها حرکت داده میشود. دوربین داخل آن با نور، در هر ثانیه تصاویر زیادی ثبت میکند و نرم‌افزار این تصاویر را کنار هم می‌گذارد تا یک مدل سه‌بعدی رنگی از دندانها، لثه و رابطه بستن فک‌ها (بایت) ساخته شود. دندانپزشک و بیمار مدل را همان لحظه روی مانیتور می‌بینند.
مقایسه قالبگیری دیجیتال و سنتی
| ویژگی | اسکنر داخل دهانی | قالبگیری سنتی |
|---|---|---|
| ماده قالبگیری | ندارد؛ ثبت با نور | خمیر قالبگیری در سینی |
| حس تهوع | معمولاً کمتر؛ سینی پر از خمیر در دهان نیست | در برخی افراد آزاردهنده است |
| بررسی نتیجه | همان لحظه روی مانیتور؛ بخش ناقص دوباره اسکن میشود | نقص قالب گاهی دیرتر مشخص و قالب تکرار میشود |
| ارسال به لابراتوار | فایل دیجیتال، بدون جابه‌جایی فیزیکی قالب | ارسال قالب یا ریختن گچ |
| نگهداری | فایل برای همیشه قابل نگهداری و مقایسه است | مدل گچی ممکن است آسیب ببیند |
مرور مطالعات بالینی نشان داده که اسکن داخل دهانی در درمان‌های ثابت و ایمپلنت، معمولاً زمان کار را کوتاه‌تر و تجربه بیمار را راحت‌تر میکند و بیشتر بیماران آن را به قالب سنتی ترجیح می‌دهند.
اسکنر در چه درمان‌هایی استفاده میشود؟
- روکش و بریج: ثبت دقیق دندان تراش‌خورده برای ساخت روکش دندان.
- لمینت و طراحی لبخند: ثبت فرم دندانها برای طراحی و ساخت لمینت.
- ایمپلنت: اسکن موقعیت ایمپلنت برای ساخت روکش روی آن، و در کنار CBCT برای طراحی دیجیتال ایمپلنت.
- ارتودنسی شفاف: مدل دیجیتال پایه طراحی مراحل حرکت دندانها در ارتودنسی است.
- نایتگارد و ثبت وضعیت دندانها: برای ساخت محافظ شبانه و مقایسه تغییرات دندانها در طول زمان.
آیا اسکن داخل دهانی محدودیت هم دارد؟
بله. اسکنر فقط سطوحی را ثبت میکند که دوربین آن‌ها را ببیند؛ بنابراین خونریزی لثه، بزاق زیاد یا لبه تراشی که عمیق زیر لثه باشد می‌تواند ثبت را سخت‌تر کند و ممکن است آماده‌سازی بیشتری لازم باشد. در برخی کارهای بزرگ تمامفک، دندانپزشک ممکن است بسته به شرایط از روش ترکیبی یا قالب سنتی استفاده کند. همچنین اسکنر استخوان را نمی‌بیند؛ برای بررسی استخوان پیش از ایمپلنت، رادیوگرافی سه‌بعدی (CBCT) لازم است و اسکن جایگزین آن نیست.
اسکن در مطب چگونه انجام میشود؟
- دندانها و لثه تمیز و خشک میشوند.
- سر اسکنر به‌آرامی روی دندان‌های فک بالا و پایین حرکت داده میشود.
- بیمار دندانها را روی هم می‌گذارد تا رابطه بستن فک‌ها ثبت شود.
- مدل سه‌بعدی روی مانیتور بررسی میشود و در صورت نیاز، بخشی دوباره اسکن میشود.
- فایل برای طراحی درمان یا ساخت در لابراتوار استفاده میشود.
اسکن کامل هر دو فک معمولاً چند دقیقه طول میکشد و درد ندارد؛ در طول آن می‌توانید هر زمان لازم بود استراحت کنید.
برای بررسی شرایط دندان‌های خودتان می‌توانید نوبت معاینه بگیرید.
سوالات متداول
آیا اسکنر داخل دهانی اشعه دارد؟
خیر. اسکنر با نور تصویربرداری میکند و اشعه ایکس ندارد. رادیوگرافی و CBCT ابزارهای جداگانهای هستند که در صورت نیاز تجویز میشوند.
اسکن دندان درد دارد؟
خیر. اسکن بدون درد است و فقط لازم است چند دقیقه دهان باز بماند. حس تهوع هم معمولاً کمتر از قالبگیری با خمیر است.
آیا اسکنر جایگزین کامل قالبگیری سنتی است؟
در بسیاری از درمانها بله، اما در برخی شرایط مثل لبههای عمیق زیر لثه یا کارهای بزرگ تمامفک، ممکن است روش ترکیبی یا قالب سنتی انتخاب شود.
اسکن دیجیتال چقدر طول میکشد؟
بسته به نوع درمان و تعداد دندانها، معمولاً چند دقیقه برای هر دو فک کافی است.
فایل اسکن من نگهداری میشود؟
بله، مدل دیجیتال در پرونده نگهداری میشود و برای مقایسه تغییرات دندانها در آینده یا ساخت دوباره وسایلی مثل نایتگارد قابل استفاده است.
منابع و مراجع علمی
توضیحات این مقاله به زبان ساده و بر پایه منابع زیر نوشته شده‌اند و جایگزین معاینه نیستند.
- Mangano F, Gandolfi A, Luongo G, Logozzo S. Intraoral scanners in dentistry: a review of the current literature. BMC Oral Health. 2017;17:149. PMC5727697
- Siqueira R, et al. Intraoral scanning reduces procedure time and improves patient comfort in fixed prosthodontics and implant dentistry: a systematic review. Clinical Oral Investigations. 2021. doi:10.1007/s00784-021-04157-3
