وضعیت اولیه
دندانهای جلویی فک بالا پیشتر با کامپوزیت پوشانده شده بودند. در معاینه، سه مشکل به چشم میآمد: ترمیمها در نزدیکی لثه حجیم و برآمده بودند، رنگشان سفید یکدست و مات بود و شفافیت طبیعی لبه دندان را نداشتند، و لثه در مرز ترمیمها قرمز و متورم بود.

چرا کامپوزیت نامناسب باعث التهاب لثه میشود؟
خود ماده کامپوزیت معمولاً عامل اصلی التهاب نیست؛ مشکل در فرم و لبه ترمیم است. لثه به محیط اطراف دندان حساس است و هر چیزی که تمیز کردن آن ناحیه را سخت کند، به تجمع پلاک و التهاب کمک میکند:
- حجم اضافه در مرز لثه: وقتی کامپوزیت از فرم طبیعی دندان بیرونزدهتر ساخته شود، زیر برآمدگی آن فضایی ایجاد میشود که مسواک به آن نمیرسد.
- لبه اضافه یا پله (اورهنگ): کامپوزیتی که از لبه دندان جلوتر آمده یا وارد ناحیه لثه شده، محل گیر پلاک و باکتری است.
- سطح ناصاف و پولیشنشده: سطح زبر پلاک را بیشتر نگه میدارد و با گذشت زمان رنگ هم میگیرد.
- فضای بین دندانی بسته یا نامناسب: وقتی کامپوزیت فضای طبیعی بین دندانها و لثه بین دندانی را پر کند، نخ دندان بهسختی رد میشود.
نتیجه معمولاً التهاب لثه (ژنژیویت) است: قرمزی، تورم، حساسیت و خونریزی هنگام مسواک زدن. اگر عامل نگهدارنده پلاک برطرف نشود، بهداشت بهتنهایی ممکن است کافی نباشد.
| ویژگی | ترمیم نامناسب | ترمیم مناسب |
|---|---|---|
| مرز لثه | حجیم، برآمده یا با لبه اضافه | همسطح با دندان و قابل تمیز کردن |
| سطح | زبر و مستعد رنگگرفتن | پولیششده و براق |
| رنگ | سفید یکدست و مات | رنگ طبیعی با شفافیت لبه |
| فضای بین دندانی | بسته یا دارای پله؛ نخ دندان سخت رد میشود | فرم طبیعی؛ امکان نخ کشیدن |
| اثر بر لثه | تجمع پلاک و التهاب | شرایط مناسب برای سلامت لثه |
طرح درمان
هدف این بود که عامل نگهدارنده پلاک در مرز لثه برطرف شود و در عین حال لبخند ظاهر طبیعیتری پیدا کند. به همین دلیل، اصلاح ترمیمهای قدیمی جایش را به برداشتن کامل و ساخت دوباره داد:
- معاینه و بررسی لثه: وضعیت لثه، لبه ترمیمهای قدیمی و دندانهای زیر آن بررسی شد.
- برداشتن کامپوزیتهای قدیمی: ترمیمهای قدیمی با دقت برداشته شدند، با هدف حفظ حداکثری مینای سالم دندان.
- کامپوزیت لبه شیشهای: کامپوزیت جدید لایهلایه ساخته شد؛ بدنه دندان با رنگ طبیعی و لبه با شفافیت شیشهای، بهجای سفید یکدست و مات. درباره کامپوزیت لبه شیشهای
- فرم مناسب در مرز لثه و پولیش: مرز ترمیمها همسطح با دندان و قابل تمیز کردن ساخته شد و سطح کامپوزیت پولیش شد تا پلاک کمتر بچسبد.
- آموزش بهداشت: روش تمیز کردن مرز لثه و بین دندانها برای حفظ نتیجه آموزش داده شد.
کامپوزیت لبه شیشهای چه تفاوتی دارد؟
در دندان طبیعی، رنگ یکنواخت نیست: بدنه دندان کمی گرمتر و ماتتر است و لبه آن شفافتر. کامپوزیتی که با یک رنگ سفید و مات ساخته شود، حتی اگر تمیز باشد، مصنوعی دیده میشود. در کامپوزیت لبه شیشهای، این لایهها جدا بازسازی میشوند تا لبه دندان شفافیت طبیعی داشته باشد و نور مثل دندان طبیعی از آن عبور کند.
نتیجه
کامپوزیتهای حجیم و مات با ترمیمهایی با رنگ طبیعی، لبه شفاف و فرم هماهنگ با لب جایگزین شدند. فرم مرز ترمیمها طوری ساخته شد که تمیز کردن آن برای بیمار ممکن باشد؛ شرطی که برای سلامت لثه در طولانیمدت ضروری است.


نکات کلیدی این کیس
- التهاب لثه در اطراف ترمیمها همیشه فقط به مسواک زدن بیمار مربوط نیست؛ فرم و لبه ترمیم هم نقش مهمی دارد.
- اگر ترمیم قدیمی در مرز لثه حجیم یا دارای لبه اضافه باشد، اصلاح سطحی کافی نیست و ممکن است برداشتن و ساخت دوباره لازم باشد.
- زیبایی کامپوزیت فقط به سفیدی نیست؛ رنگ طبیعی و شفافیت لبه، لبخند را واقعیتر میکند.
- ماندگاری نتیجه به بهداشت روزانه، پولیش دورهای و مراجعه منظم بستگی دارد.
تصاویر و ویدیو با رضایت بیمار منتشر شدهاند و برای حفظ حریم خصوصی فقط ناحیه لبخند نمایش داده شده است. تصاویر قبل و بعد از زاویههای متفاوت گرفته شدهاند. نتیجه درمان به شرایط اختصاصی هر بیمار بستگی دارد و این کیس به همه بیماران قابل تعمیم نیست.
اگر کامپوزیتهای قدیمی شما تغییر رنگ دادهاند یا لثه اطرافشان قرمز است و خونریزی دارد، برای بررسی نوبت معاینه بگیرید.
سوالات متداول
آیا کامپوزیت میتواند باعث التهاب لثه شود؟
خود ماده کامپوزیت عامل اصلی نیست؛ مشکل معمولاً فرم و لبه ترمیم است. کامپوزیتی که در مرز لثه حجیم، برآمده یا ناصاف باشد، محل تجمع پلاک میشود و تمیز کردنش سخت است. پلاک باقیمانده میتواند به التهاب لثه، قرمزی و خونریزی منجر شود.
آیا برداشتن کامپوزیت قدیمی به دندان آسیب میزند؟
کامپوزیت قدیمی با فرز و زیر بزرگنمایی و نور مناسب برداشته میشود تا تا حد امکان مینای سالم دندان حفظ شود. مقدار بافتی که از دست میرود به نوع کامپوزیت قبلی، نحوه چسبیدن آن و تجربه درمانگر بستگی دارد.
بعد از تعویض کامپوزیت، التهاب لثه خوب میشود؟
وقتی ترمیم با فرم و لبه مناسب ساخته شود و بیمار بتواند اطراف آن را بهخوبی تمیز کند، شرایط برای بهبود التهاب لثه فراهم میشود. میزان بهبود به وضعیت لثه، بهداشت روزانه و درمانهای همراه مثل جرمگیری بستگی دارد و برای هر فرد متفاوت است.
رنگ نچرال در کامپوزیت یعنی چه؟
یعنی رنگ و شفافیت کامپوزیت به دندان طبیعی نزدیک باشد، نه سفید یکدست و مات. در دندان طبیعی، بدنه دندان کمی گرمتر است و لبه آن شفافتر؛ در کامپوزیت لبه شیشهای این تفاوت با لایهگذاری بازسازی میشود.
منابع و مراجع علمی
توضیحات علمی این صفحه به زبان ساده و بر پایه منابع زیر نوشته شدهاند و جایگزین معاینه نیستند.
- Jepsen S, Caton JG, Albandar JM, et al. Periodontal manifestations of systemic diseases and developmental and acquired conditions: consensus report of workgroup 3 of the 2017 World Workshop. Journal of Clinical Periodontology. 2018;45(Suppl 20):S219–S229. doi:10.1111/jcpe.12951
- Iatrogenic damage to periodontium by restorative treatment procedures: an overview. The Open Dentistry Journal. 2015;9:217. opendentistryjournal.com